O odnosu Praslovena i Ilira

Govoreći o praslovenskim toponimima na Balkanu, dr Radoslav Rotković dalje kaže da “u Prokopija Kesarijskog, oko 550. g. nalazimo spisak Justinijanovih tvrđava. U mnogim nazivima vidi se jasan trag staroslovenskog jezika, samo što je Georgijev smatrao da su 32 moguće slovenska a 21 slovenska, dok je Lav Gindin taj broj sveo na 5. Mi smo, pored tih 5 našli još 14 slovenskih naziva. Ove je slovenske toponime priznao strogi Lav Gindin…”.
I malo dalje: “Ne znamo lokaciju Livijevih toponima: Coritta i Grapsa, ali su uopšteno navedeni kao dalmatinski. Barem su korita utvrđena kao sveslovenski i praslovenski oblik” (“Ilustrovana istorija crnogorskog naroda I”, Podgorica, 2003, – poglavlje “Sloveni i Prasloveni (Veneti)”
Za kraj evo i Rotkovićevog stava o odnosu praslovenskih oaza na Balkanu i Ilira:
“Našu tezu da su na Balkanu, prije velike seobe, postojale oaze Praslovena (Veneta), prihvatili su i Ivan Mužić, Matej Bor, S. Pantelić. Ali Mužić i Pantelić insistiraju na staroj tezi Vinka Pribojevića (1532) i Orbina (1601) da su Iliri bili Sloveni, i da se time podupire teza o autohtonosti Hrvata na Balkanu, pri čemu je za n jih velika seoba bila u stvari mala infiltracija u VI i VII vijeku. Mužić na primjer smatra da su klasični pisci mogli prevesti sve te ilirske toponime i antroponime. U tome slučaju Božica bi postala Teuta, Borko – Pines, Poljak – Agron…
I mi ne bismo sporili takvu mogućnost da je prevođenje djelimično sprovedeno, a da je neki slovenski oblik ostao.
Nema, međutim, ni jednoga slovenskoga imena među ilirskim vladarima ili plemenima. Istina je da se Plinije žalio da ima plemena čije je ime teško napisati, ali tu je moglo da bude riječi upravo o pomenutijem praslovenskijem oazama, među kojijem je pomenuto pleme Jezerana (Ozerijata) na Savi … Po nama ovo su Prasloveni, koje su klasični pisci zabilježili na Balkanu kao Venete (Herodot, Apijan), dio Veneta, Veneda, koje su germanski autori tretirali kao Slovene … Pa ako su Sloveni od Karantanije do Baltika Venedi, Wenden, zašto Veneti na Balkanu ne bi bili Prasloveni?
Dakle slažemo se da je Praslovena bilo na Balkanu prije velike seobe u VI i VII vijeku, ali se ne slažemo da su Iliri bili Veneti – Sloveni, ne samo zato što klasični pisci pominju odvojeno Venete i Ilire, nego i zbog toga što nema masovne slovenske onomastike na Balkanu prije velike seobe.
A Pantelić ne zna što će s tim, pa veli da je Rotković “ili genijalan ili proturječan”, jer “navodi mnogo dokaza protiv pradomovine Slovena u srednjem Podunavlju u srednjem vijeku, a na kraju kad se govori o Panonima i Venetima u antičkom vremenu ipak priznaje da su to najstariji narod jugoistočne Evrope” (S. Pantelić, “Pradomovina Slovena”, str. 51).
“U nas niđe nema ovog zaključka”, kaže Rotković i dodaje: “Mi samo konstatujemo ono za što imamo dokaze. Da su Iliri bili Sloveni, imali bismo 100.000 slovenskih toponima na Balkanu prije VII-X vijeka naše ere, i niko ih, sve, ne bi mogao prevesti. A nema ih, zato što su Prasloveni bili male etničke skupine na Balkanu, među Tračanima, Dačanima, Ilirima, ostacima Kelta i Romana, pa ih zato kao Slovene nijesu ni zatekli u VI vijeku, jer su već bili asimilovani!” (“Ilustrovana istorija crnogorskog naroda I”, Podgorica, 2003, str. 51-52).

OSVRT NA TOMISLAVA MARETIĆA

U svjetlu iznesenih tvrdnji, a u namjeri da bolje predstavimo genezu pogleda na slovensku istoriju objavljujemo djelove iz knjige Tomislava Maretića „Slaveni u davnini“ iz 1889. godine. Odabrali smo poglavlja o slovenskoj prapostojbini u svjetlu antičkih izvora, dolasku Hrvata i Srba na Balkan u svjetlu Porfirogenitovog spisa De Administrando Imperio i konačno, o polapsko-baltičkim Slovenima u svjetlu srednjovjekovnih izvora.
Tomislav – Toma Maretić (1854-1938) poznati je hrvatski i južnoslovenski slavist i jedan od najplodnijih hrvatskih leksikografa. Studirao je na Filozofskom fakultetu u Zagrebu gdje je diplomirao slavistiku i klasičnu filologiju. Slavistiku je doktorirao 1883. godine. Bavio se leksikologijom (O narodnim imenima i prezimenima u Hrvata i Srba), a uređivao je i veliki Akademijin rječnik. Najvrjednije mu je djelo “Gramatika i stilistika hrvatskoga ili srpskoga književnoga jezika”.
Kao profesor na zagrebačkom Filozofskom fakultetu Tomislav Maretić se bavio i književnošću i prevođenjem klasičnih djela – prevodio je s poljskog, latinskog i grčkog jezika. Neki od najpoznatijih prevoda klasika svjetske književnosti, među kojima su i Ilijada i Odiseja, njegovo su djelo. Proučavao je jezik slavonskih i dalmatinskih pisaca kao i narodnu epiku. Maretićeva neprolazna zasluga je što je naučno (prema saznanjima onoga doba) proučio novoštokavski jezički sistem.
Maretićevo djelo je jedno od prvih na ovim prostorima posvećeno Praslovenima, njihovoj istoriji i razvoju. U njemu autor polazi od vremena “u kome su svi Sloveni sačinjavali jedan narod, koji je govorio jednim jezikom i živio u jednoj zemlji, praslovenskoj domovini”.
Izlaganje započinje od pretpostavljenog doba kada se Sloveni pojavljuju kao jedinstven narod koji još nije u potpunosti prešao crtu koja razdvaja predistorijski (vrijeme prije početka pisane istorije) od istorijskog perioda.
Maretićeva knjiga “Slaveni u davnini” prati slovenske narode prema sačuvanim izvorima, kako se koji dijelio u plemena, gdje je koje pleme živjelo, kako su se borili sa susjedima i kako su osnivali države sve do vremena pokrštavanja Slovena, kada se okončava „staro doba slovenskih naroda“ – međutim, za neke, poput polapskih Slovena hristijanizovanje je išlo uporedo sa germanizacijom, što je značilo i potpuno gubljenje identiteta i nestanak sa istorijske pozornice.

Ovaj unos je objavljen pod Uncategorized. Zabeležite stalnu vezu.

Jedno reagovanje na O odnosu Praslovena i Ilira

  1. Vladimir Drobnjak kaže:

    Etničke se granice veoma teško pomeraju (osim u slučaju genocidnih ratova), pa se postavlja oko te teme mnogo interesantnih pitanja:
    1. Kako je moguće, da je sredinom 8. veka pokrajina oko Soluna većinom naseljena Slovenima, kad znamo, da su prvi vojni prodori Slovena (bez naseljavanja) bila tek jedno 150 godina ranije? pa ipak su Makedonija i Trakija bile u ono doba dobro razvijene i gusto naseljene zemlje sa bogatom historijom. Gde su nestali svi stari stanovnici za jedan vek?
    2. Kako je moguće, da je čak i unutrašnjost Peloponeza u to doba većinom slovenska?
    3. Kako je moguće, da je cela Albanija (posebno južna polovina) posejana slovenskim toponimima, ako su Sloveni došljaci a Albanci starosedioci? Pa obično je obratno.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s